Spółdzielnia jako małe i średnie przedsiębiorstwo

IWONA DROZD-JAŚNIEWICZ

W gospodarce podstawową rolę pełnią przedsiębiorstwa rozumiane, jako zorganizowane, samodzielne podmioty gospodarcze. Celem ich jest produkcja dóbr lub świadczenie usług na rynek. Przedsiębiorstwo – jako organizacja gospodarcza – stanowi podstawowe ogniwo gospodarki narodowej, w którym wytwarzany jest produkt krajowy brutto i dochód narodowy.

Przedsiębiorstwo stanowi zespół ludzi, środków materialnych i finansowych powołany do prowadzenia określonej działalności gospodarczej i wyodrębniony pod względem techniczno-usługowym, techniczno-produkcyjnym, przestrzen­nym, organizacyjnym, ekonomicznym i prawnym. Istotą przedsiębiorstwa jest prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z zasadami ekonomii, tj. pokrycia ponoszonych kosztów i uzyskania nadwyżki ekonomicznej. Są różne rodzaje przedsiębiorstw, o zróżnicowanej organizacji, ale cel ekonomiczny ich działalności pozostaje ten sam.

Największą zdolność dostosowania się do istniejącej sytuacji rynkowej mają przedsiębiorstwa małe i średnie, które charakteryzują się jednością własności i zarządzania, finansową niezależnością oraz dużą elastycznością działania i swobodą decyzji. Zaletą ich powstania i działania jest to, że na ogół nie wymagają one dużego kapitału, a podstawą ich założenia jest chęć właściciela-przedsiębiorcy sprawdzenia się i działania na własny rachunek. Takie działania są najtańsze i najefektywniejsze. Przedsiębiorstwa te w światowej gospodarce tworzą największą część dochodu narodowego, zatrudniają największą liczbę pracowników oraz charakteryzują się wysoką kreatywnością i elastycznością rynkową, a utworzenie nowego miejsca pracy jest najtańsze właśnie w tym sektorze. Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej:

• za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:
  1. zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
  2. osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro.
• za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:
  1. zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
  2. osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro.

Spółdzielnie wiejskie – zarówno pod względem cech jakościowych, jak i ilościowych – są typowymi małymi lub średnimi przedsiębiorcami, działającymi na obszarach wiejskich.